Ida Habbestad hev intervjua Reidar Storaas, forfattaren av den nye Tveitt-biografien Mellom triumf og tragedie (som eg hev skrivi um tidlegare) på Ballade. Der stiller ho blant anna spørsmål om korleis ein skal lesa boka, spesielt i forhold te antisemittiske ytringar og nasjonalsosialistiske tedriv frå Tveitt i ungdomsåra (som utgjer ein stor del av boka).

Eg synst ikkje dette er den mest interessante sida å diskutere med Tveitt, men det er riktig som Storaas seier at so lengje dette blir teke upp um att og um att, skapar det eit skeivt totalbilete av Tveitt som ein sentral norsk komponist. Noko av den same underlege trongen te å berre framheve éit kapittel av eit svært mangefasettert liv gjennomsyrar òg diskursen omkring Christian Sinding; om kor vidt han i sine siste år friviljug melde seg inn i Nasjonal Samling eller ei.

Skal ein skilja mellom person og kunst? Er kunsten noko allmennbate som transcenderer politikken? Eller er det slektskap mellom dei to, og at det hev noko å seie um kunstnaren meinte spesifikke ting? Dette er mykje debatterte spørsmål. Reint konkret kan sjølvsagt ikkje musikk seie noko som helst, og ein tone hev ikkje meir eller mindre verdi um han syngjast av ei klassisk utdanna operasangerinne eller ein sjølvlærd vokalist i eit rockeband. Ein tone, eller dei grunnleggjande elementa i musikken (harmoni, klang, skalaer, osb.), eig heller ikkje politiske fargar då desse er byggjesteinane, akkurat som betongen brukt i bygginga av den israelske apartheidmuren ikkje er skuldig i overgrepa mot palestinarane. Dei er verktya vi brukar for å skapa noko materielt (i utvida forstand).

Det som skapast samstundes med musikken er assosiasjonar, og det er desse som lader musikken med meining. Eg trur det finst svært mange gradar og svært mange variasjonar av meining. Alt ifrå dei funksjonsharmoniske prinsippa i barokken og framføringspraksis, te meir direkte agitasjon for eit spesielt politisk eller moralsk standpunkt. Og i tillegg hev vi også den programmatiske musikken, som kan ha båe tekst, bilete, musikkvideoar og andre effektar som forsterkar meininga bak musikken. Det er mogleg ein bør skilje mellom assosiasjonar som er ibuande i musikken, som altså er eit resultat av nedarva musikkestetiske tradisjonar og haldningar, og assosiasjonar som komponistane prøver å la musikken vere ein eksponent for.

Eg uppfattar Tveitts mogne musikalske prosjekt for å vere eit folkloristisk prosjekt, ikkje nasjonalistisk. Det var eit utprega romantisk prosjekt der han skulle «oppdage det norske, musikalske folkelynnet». På byrjinga av 1900-talet vart det ei glødande interesse i norsk musikkliv for å finna tebake te det som var ekte og autentisk norsk. Denne «norskdomen» fekk forskjellege utfall. Medan nokre komponistar følgde ei vidareført nasjonalistisk linje frå 1800-talet (Grieg, Svendsen, Halvorsen, osb.), vart det for andre eit brot med tidlegare tysk-/austårleg-inspirert romantikk, og eit forsøk på nære seg norsk folkekultur med nye verkty og eit moderne tonespråk.

I høve til Tveitts musikk meiner eg det ikkje har så mykje å seie kva hans personlege meining eller bodskap var. Om han brukte inspirasjon frå gamle tider og dikta vidare på dei, eller om han lagde nytt stoff for å bringe oss tebake til den gamle tida hev det lite å seie for kvaliteten i det reint musikalske. Det gamle norrøne sogematerialet er ei rik inspirasjonskjelde, og kan i utvida forstand reknast for òg å ha universelle kvalitetar, likt mykje anna folkekultur elles i verda.

Éit interessante døme i samband med dette er komponisten Egil Hovland. Han stilte mellom anna te val på Abortmotstandernes liste ved sist kommuneval i Fredrikstad. Dei fleste i Noreg meiner at retten te abort burde vere ein sjølvskriven rett for kvinner, og at dei åleine skal ha kontrollen over sin eigen kropp. Soleis er dei fleste òg einige um at abortmotstandarane representerer eit forkasteleg kvinnesyn som ikkje høyrer heime nokon plass. Eit spørsmål eg synst er interessant i forhold te Hovland (og Tveitt) er um det vil vere riktig å markere avstand frå hans politiske standpunkt ved å boikotte framføringar av musikken hans. Det ville sjølvsagt vore absurd å seie at Hovlands musikk skapar assosiasjonar, eller agiterer, for abortmotstand, men ville ein slik reaksjon ha noko føre seg?

Båe Tveitt og Hovland (og Wagner, for den saks skuld) hev blitt sterkt kritisert for reaksjonære haldningar i si samtid. Eg trur at ein boikott av Hovlands musikk i dag ville hatt ein konstruktiv konsekvens ved å setje fokus på mellom anna kvinnerettar og retten til fri abort. Eg synst i utgangspunktet at kunstnarar ikkje er verna for kritikk, men spørsmålet står um også musikken kan brukast som ein kanal for kritikk. Musikk og tillagt meining (politikk) er to ulike ting. Likevel kan den eine ha påverknad på hin andre. Eg synst det er eit spanande mytisk og gløymd landskap båe komponistane tek oss med inn i, men eg ser på det som underordna den praksisen dei utøver, som representerer eit menneskesyn eg ikkje kan seie meg einig i.

MTV har tidlegare vore i månge kontroversielle saker. Mellom anna at dei ikkje ville vise musikkvideoaene til Michael Jackson (som på den tida var svart) på 80-talet, for deira unplugged-program, og liknande. No viser det seg at dei har sensurert ut namnane på ei rekkje fildelingsprogram frå Wierd Al Yankovics Don’t Download This Song musikkvideo. Dei fleste av fildelingstenestane han nemner eksisterer ikkje lengre, men ein kan lure på kvifor MTV ser på dette så alvorleg. Føler dei, som resten av musikkbransjen, truga av fildeling?

Reidar Storaas har skrevet en ny biografi om den norske komponisten Geirr Tveitt som gir et etterlengtet maleri av komponistens personlighet, og tankene som sto sentralt i hans folkloristiske prosjekt.

Biografien1 som er utgitt av Samlaget er en sterkt revidert og omarbeidet utgave av biografien til samme forfatter fra 19902. Den er kommet ut i forbindelse med 100-årsjubiléet for Olav H. Hauge og Geirr Tveitt i år, og er et viktig bidrag til musikklitteraturen om én av Norges fremste toneskalder.

Geirr Tveitt (1908–1981) vokste opp på Strømsgodset utenfor Drammen, men dyrket i hele sitt liv kulturen og folkelivet i Hordaland, hvor han hadde sine aner. Gjennom en rekke sommeropphold på ættegården Tveit i Kvam herad ble han betatt av folkeeventyr og gamle folkeviser fortalt av de gamle i bygda. Storaas skildrer store deler av Tveitts liv med innlevelse og med en overraskende detaljdybde.

Hovedpersonen er en sterkt konfliktfyllt og mangesidig person. På den ene siden konservativt utdannet i den romantisk-tyngede konservatoriebyen Leipzig, på den andre siden lidenskapelig opptatt av franske kulturstrømninger og åndsliv. Han forfattet sin egen tonalitetsteori3, var en av de best skolerte norske komponistene i sin samtid, dro på turné til Sahara-ørkenen, ble fengslet for mordet på den franske presidenten, samlet norske folketoner, og var brennende opptatt av spørsmålet om den norske tonefølelsen.

Jeg har skrevet en anmeldelse av boken.

I operaen.

Eg hev så mykje å gjere om dagen at eg ikkje har fått vigd så mykje tid til denne bloggen som eg eigentleg hev hatt lyst til. Målet mitt er å bruka han meir aktivt til å skriva om ting som opptek meg, nemleg musikkvitskap, fridom på verdsveven og personvern.

Den siste tida her eg mellom anna:

• Skrivi utruleg mykje talko-kode. Eg trur me byrjar å sjå gode resultat. talko er publisering og dugnad for vev gjort riktig.
• I forlenginga av det gleder eg meg til å ta fatt på Bikuben, som er det neste prosjektet til E-tenesta. Der skal det vere mogleg å teke del i digital dugnad på verdsveven.
• Eg har lest ein god del litteratur. Mellom anna tilrår eg:
  • Empirical Musicology, redigert av Eric Clarke og Nicholas Cook. Eg blir glad av å lese Tia DeNora.
  • Ringdrotten, omsett av Eilev Groven Myhren.
  • Getting Real, av 37Signals, som handlar om motivering, tidsbruk og føretaksstyring. Eg har blitt mykje meir produktiv. Bli ekte du òg!
  • Mellom triumf og tragedie, biografi om Geirr Tveitt av Reidar Storaas. Sjølv om boka er svært farga av biografen så er han verd å lese. Eg hev så vidt starta på ho.
• Skrivi eit nytt vevlogg-system. Berre for å øve meg.
• Skrivi (og holdt) ei innleiing om datalagringsdirektivet.
• Laga ein ny bunad til Raudts nye vevsider som kjem i november. Det har teke utruleg mykje tid, og eg er ennå ikkje ferdig.
• Planlagt oppgraderinga av Raudts sider: Det er mykje folk involvert. Men eg elskar dugnad.
• Sett ein del oppsetjingar på den nye operaen. Daniel Barenboim og East-Western Divan Orchestra fremførde mellom anna fyrste akt av Die Walküre, som var heilt, heilt himmelsk.
• Skrivi ein strykekvartett-oppgåve på skulen. Eg trudde ikkje det skulle ta 13 timar å instrumentera ho.
• Vori på litteraturfestival for fyrste gong. Eg likar å gjere nye ting. Der møtte eg Binka, ElisabethIC og Kristin Storrusten.

Hei so lengje!

Oppdatert: Onsdag 24. september 13:28 CET

Eg har alltid førestelt meg at kunst laga idag er ein måte å vere med i ordskiftet i samfunnet på. Men mi førestilling har aldri vore, at den ulikt alt anna i samfunnet, er unnteki frå kritikk. I dag høyrte eg på Musikkmanesjen på NRK Alltid Klassisk kor komponisten Egil Hovland blei intervjua av journalisten Arild Hansson.

Egil Hovland har tidlegare stilt på Abort-motstandernes Liste i Østfold, ei galen abortmotstandard-sekt leia av fanatikarane Børre Knudsen og Ludvig Nessa, og forklarte i programmet at han hadde tilegna eit verk for solo bratsj og orkester til «alle ufødte barn». «- Jaha,» sa Hanssos litt tvilande, men fortsatte snøgt vidare. «- Dette ble mitt bidrag i abortkampen,» svarte Hovland.

Eg synst det er feigt å ikkje spørje kvifor. Det er sjølvsagt feil å meine at abort er ei synd. Men er Hovlands meiningar unnteki frå kritikk fordi han er kunstnar – eller komponist?

Om dette var Hovlands tilskot til abortkampen synst eg det er verdt å kritisere. Det er rett å spørje kva som er hans logiske argument for å gå mot abort, og det er rett å vere usamd med han. Han tek feil, og det er feigt av Hansson å ikkje sette søkjelys på kvifor.

For to år sia var det mykje oppstuss omkring moderniseringa av musikken i den katolske kyrkja, og nokre sensasjonsaviser fekk det til å bli at kyrkja ville bannlyse gitarspel frå gudstenestene. Røynda var til alt hell ei anna. Den katolske kyrkja (men andre kyrkjer òg) har likevel eit reaksjonært syn på musikk. I mellomalderen var det kyrkja i Roma som vedtok korleis musikken skulle vere, og Palestrina er kjent som ein av dei viktige reformatorane i musikkhistoria. I dag er det heilt andre faktorar som avgjer musikkutveklinga.

Benedikt XVI vil bruke- og byggje vidare på den gregoriansk song og renessansepolyfoni, og får det til å høyres ut som den katolske kyrkja aldri heilt fekk med seg den protestantiske omveltinga av europeisk kultur- og åndsliv som gjekk føre seg på 1500-talet.

Michael Linton kommenterte på utspelet som skapte gitar-overskriftane i 2006, og skreiv blant anna at «[...] the singing was bad enough to embarrass an atheist» om koret i Det Sixtinske Kapell. Det får meg naturlegvis til å lura på om det er nokon samanheng mellom kvaliteten og repertoaret.

For ei stund sia fylte mi gode vennine Ida Sofie år. Eit par dagar etterpå skreiv ho eit dikt om hennar møte med ein gjeng gamle damer frå Oslos beste vestkant på café.

Dette diktet, skrivi i beste André Bjerke-stil, synst eg var veldig bra. Som Bjørneboe, likar eg tekstar med meining. Viss dei er morosame òg er det endå betre. Det endte med at eg skreiv ein ganske banal melodi og eit litt klisjé-aktig akkompagnement til diktet hennar.

Resultatet blei Vestkant-mafiaen, ein historie om Oslo vestkants fruehær.

Den verdskjente pianisten og dirigenten Daniel Barenboim har uttrykt uro for at musikk forsvinn frå timeplanane til skulane. Han seier: «Musikk har forsvunni frå pensum og det har dyptgripande konsekvensar. Det betyr at det er milliardar av menneskje som ikkje har noko kontakt med musikk, og eg trur at deira liv blir fattigare av det.»

Eit av argumenta han bruker er at musikk blir sett på som «elitistisk» om kun nokre få får praktisere musikk. Kan det vere med på å skape eit kulturelt klasseskilje om denne tendensen får halde fram?

Lamsi Gurah Blackman skriv i nyhendemagasinet Ny Tid om href="http://www.osloworldmusicfestival.no/">Oslo World Music Festival, og problematiserer umgrepet verdsmusikk. Ho tar til dømes opp kva verdsmusikk eigentleg er, um det er eit umgrep oppfunne av musikkindustrien, og om umgrepet medverkar til å «eksotifisere» ymse typar folkemusikk.

I ein musikkvitskapleg samanheng er sjølve ordet verdsmusikk (world music) heilt fullstendig ubrukeleg som genrefastsetjande definisjon. Umgrepet vart tilskipa av plateindustrien ein gong på 80-talet for å kunne ha ein plass å putte all framand musikk. Ein populær definisjon av umgrepet, òg brukt av forelesaren min, Jan Sverre Knudsen, er all musikk som korkje er vestleg populærmusikk eller vestleg kunstmusikk.

Dette seier sjølvsagt noko om vestleg, europeisk overherredøme innan moderne musikkproduksjon. Musikken blir marknadsført som eksotisk, marginal og annleis. Reint musikalsk er det lite som bind saman samisk folkemusikk, popifisert musikk med afrikanske instrument, afro-kubansk musikk og Jan Garbareks versjon av «Sweet Lullaby» frå Salamon øyi.

Eit sentralt tema er myten om det autentiske, som blant anna David Byrne tok opp sin artikkel «I hate World Music» i New York Times i 1999. Vestlege lytterar er sers upptekne av kva som er «ekte» musikk, og han skriv at det er ein pervers trong til å heller sjå framande utøverar i deira nasjonaldrakter enn deira vanlege klede, mykje likt kva vi går i til dagleg. Um dei ser ut som oss kan vi nemleg rekne med at musikken deira er «kalkulert, marknadsstyrt og urein».

Blackman manar til at Oslo World Music Festival må bli den siste i denne tradisjonen, og at målet må vere å klargjere mangfaldet av dei genre artistane representerer. Hennar uppmoding er å vise dei store forskjellane i staden for «å skape kjensla om at alt er same sekk».

David Byrne spådde ei endring av verdsmusikkfeltet allereie i 1999, for åtte år sida. Framleis er umgrepet i stendig bruk. I NRKs Ljodverket (mi umsetjing) 17. oktober gjekk debatten nettupp om umgrepet vart modent for skraphaugen. Utifrå eit musikkteoretisk standpunkt er han det.